Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Breytt verklag við staðfestingu á nothæfi brunahólfandi innihurða tók gildi 1. október 2026 eftir framlengdan aðlögunartíma

Hægt er að sækja um tímabundna framlengingu fyrir tilteknar hurðargerðir sem þegar eru komnar í formlegt prófunarferli hjá faggiltri prófunarstofu

Aðilar sem fá framlengingu þurfa að upplýsa HMS reglulega um framgang prófana og sækja að þeim loknum um staðfestingu eða gagnkvæma viðurkenningu á grundvelli niðurstaðna

Samkvæmt frétt HMS sem birt var 31. ágúst 2026, lýkur aðlögunartíma vegna breytts verklags við staðfestingu á nothæfi brunahólfandi innihurða þann 1. október 2026.

HMS gaf út tilkynningu í mars 2024 um upphaf tveggja ára aðlögunartímabils vegna breytts verklags á staðfestingum á nothæfi brunahólfandi innihurða. Markmiðið með hinu nýja verklagi er að tryggja skilvirkari afgreiðslu og áreiðanlegri staðfestingar á nothæfi brunahólfandi innihurða, en þær gegna lykilhlutverki við að takmarka útbreiðslu elds í mannvirkjum.

Þrátt fyrir tveggja ára aðlögunartíma höfðu íslenskir framleiðendur ekki náð fullum undirbúningi fyrir gildistöku breytinganna. HMS framlengdi því aðlögunartímann um sex mánuði eða til 1. október 2026 til að styðja við aðlögunina og tryggja að markaðurinn uppfylli lögbundnar kröfur.

Framlengingar fyrir tilteknar hurðargerðir í formlegu prófunarferli

Hægt er að sækja um framlengingu til HMS fyrir tilteknar hurðargerðir sem þegar hafa hafið prófunarferli hjá faggiltri prófunarstofu. Sækja þarf sérstaklega um framlengingu til HMS með því að senda tölvupóst á netfangið: brunavarnasvid@hms.is þar sem tegundarheiti hurðargerðar kemur fram í heiti tölvupóstsins ásamt númeri viðkomandi staðfestingar sem óskað er eftir að framlengja.

Eftirfarandi upplýsingar þurfa að koma fram í umsókninni:

Hvaða hurðargerð eða hurðargerðir verða prófaðar

Hvaða prófunarstaðli prófað verður eftir

Framangreint skal staðfest af viðkomandi prófunarstofu

Afrit af staðfestingu sem óskað er eftir að framlengja

Þeir aðilar sem fá tímabundna framlengingu þurfa jafnframt að skila HMS reglubundnum upplýsingum um framgang prófana. Að lágmarki skal á fimm mánaða fresti liggja fyrir staðfesting um stöðu viðkomandi hurðargerða og framgang í prófunarferlinu. Þegar prófunardagsetning liggur fyrir skal hún tilkynnt HMS án tafar.

Að loknum prófunum skal sækja um staðfestingu/gagnkvæma viðurkenningu til HMS á grundvelli niðurstaða prófananna. Umsækjandi skal senda til HMS tilheyrandi gögn til yfirferðar.

Nýting gerðaprófunar sem annar framleiðandi sömu hurðargerðar á

Hyggist aðili nýta gerðaprófun sem annar framleiðandi sömu hurðargerðar á er HMS tilbúið að skoða framlengingu staðfestingar. Skilyrði er að formlegt samtal sé hafið við viðkomandi framleiðanda um slíkt fyrirkomulag og við tilkynntan aðila um vottun á framleiðslustýringu. Sótt er um framlengingu með tölvupósti á netfangið brunavarnasvid@hms.is.

Breytt verklag við staðfestingu brunahólfandi innihurða tekur gildi

Fjármögnun, framkvæmdarkostnaður og aðgengi að hentugum lóðum eru enn meðal helstu áskorana sem óhagnaðardrifin húsnæðisfélög standa frammi fyrir

Mikilvægt er að auka yfirsýn yfir húsnæðisþörf með samræmdum biðlistum

Óvissa ríkir um stefnu sveitarfélaga í húsnæðismálum að nýlega loknum sveitarstjórnarkosningum

Í vikunni hittust fulltrúar óhagnaðardrifinna húsnæðisfélaga, sem standa að uppbyggingu íbúða með viðráðanlegum húsnæðiskostnaði, ásamt HMS. Á fundinum var fjallað um stöðu verkefna félaganna og helstu áskoranir við áframhaldandi uppbyggingu. Vettvangurinn var stofnaður sem liður í framkvæmd rammasamnings ríkis og sveitarfélaga um aukið framboð húsnæðis.

Á fundinum var meðal annars rætt um að hátt vaxtastig, aukinn fjármögnunar- og framkvæmdakostnaður og takmarkað framboð byggingarhæfra lóða séu helstu áskoranir sem félögin standa frammi fyrir og hafa áhrif á möguleika þeirra til að ráðast í ný verkefni til frekari uppbyggingar. Þessar áskoranir eru þó ekki nýjar af nálinni og hafa komið til umræðu áður. Aðgengi að lóðum og fyrirsjáanleg fjármögnun til lengri tíma eru því meðal þeirra þátta sem félögin telja mikilvægust fyrir framhald uppbyggingarinnar.

Meðal helstu óvissuþátta sem fundarmenn voru almennt sammála um var breytt landslag sveitarfélaga og sú óvissa sem ríkir um framtíðarstefnu þeirra á þessu sviði í kjölfar sveitastjórnarkosninga á árinu.

Samræmdir biðlistar gætu gefið betri mynd af þörf

Nokkur félaganna eru með langa biðlista og vinna jafnframt að því að bæta yfirsýn yfir húsnæðisþörf síns markhóps. Rætt var um að biðlistar hafi áður verið í veldisvexti en að félögin sjái nú að hægt hafi á þeirri þróun. Biðlistar eru þó enn langir og uppbygging annar ekki eftirspurn hjá flestum félögunum. Á fundinum var fjallað um mikilvægi þess að samræma betur upplýsingar um biðlista hjá húsnæðisfélögum og sveitarfélögum til að fá skýrari mynd af raunverulegri eftirspurn.

Mikilvægur vettvangur til upplýsingamiðlunar

Að samráðsvettvangnum koma ásamt HMS; Bjarg íbúðafélag, Byggingafélag námsmanna, Félagsstofnun stúdenta, Félagsbústaðir, Búseti, Landssamtökin Þroskahjálp, Brynja leigufélag, Leigufélagið Bríet og Brák íbúðafélag.

Samráðsvettvangurinn er mikilvægur liður í reglubundnu samtali HMS og óhagnaðardrifinna leigufélaga. Vettvangurinn gefur félögunum kost á að miðla upplýsingum um stöðu verkefna, ræða sameiginlegar áskoranir og vekja athygli á þáttum sem hafa áhrif á uppbyggingu almenna íbúðakerfisins.

Uppbygging leiguíbúða með viðráðanlegan húsnæðiskostnað annar ekki eftirspurn

Leigjendur búa lengur í sama húsnæði og flytja sjaldnar á milli íbúða en áður

Aðfluttir leigjendur greiða að jafnaði hærra hlutfall af ráðstöfunartekjum heimilisins í leigu heldur en íslenskir leigjendur

Sjö af hverjum tíu leigjendum af erlendum uppruna leigja af einstaklingum

Vísbendingar eru um að aðstæður á leigumarkaði hafi batnað lítillega með tilliti til framboðs af leiguhúsnæði og verðþrýstings undanfarin ár. Leigjendur búa að jafnaði lengur í sama húsnæðinu nú en áður, sem stuðlar að húsnæðisöryggi. Stór hluti leigjenda býr þó við íþyngjandi húsnæðiskostnað, sem er algeng ástæða húsnæðisóöryggis. Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi en íslenskir leigjendur og leigja oftar herbergi, bílskúra, deilihúsnæði og atvinnuhúsnæði.

Þetta er á meðal þess sem fjallað er um í samantekt á niðurstöðum leigumarkaðskönnunar HMS fyrir árið 2026. Samantektina í heild sinni má nálgast með því að smella á hnappinn hér að neðan

Leigjendur búa að jafnaði lengur í sama húsnæðinu nú en áður

Leigjendur hafa að jafnaði búið í rúm fjögur ár í því húsnæði sem þeir búa í núna, en sá tími hefur lengst undanfarin ár. Til samanburðar höfðu leigjendur að jafnaði búið í tæplega tvö og hálft ár í þáverandi húsnæði árið 2020. Árið 2015 mældist meðaltíminn í þáverandi húsnæði tæplega þrjú ár.

Á sama tíma og meðaltími í núverandi húsnæði hefur lengst hefur meðaltíðni flutninga smám saman farið lækkandi undanfarin ár. Niðurstöður nýjustu könnunarinnar gefa til kynna að leigjendur hafi að meðaltali flutt rétt rúmlega þrisvar sinnum á síðastliðnum 10 árum, en árið 2018 höfðu leigjendur að meðaltali flutt tæplega fjórum sinnum á tíu ára tímabili þar á undan.

Eftir því sem leigjendur hafa búið lengur í núverandi húsnæði og flutt sjaldnar á síðastliðnum 10 árum upplifa þeir að jafnaði meira húsnæðisöryggi. Þeir leigjendur sem telja sig ekki búa við húsnæðisöryggi nefna tímabundna leigusamninga og mögulega sölu þess íbúðarhúsnæðis sem þeir hafa búsetu í meðal helstu ástæðna húsnæðisóöryggis.  

Tæplega helmingur leigjenda býr við íþyngjandi leigubyrði

Algengast er að leiga nemi á bilinu 30 til 39% af ráðstöfunartekjum heimila samkvæmt niðurstöðum leigumarkaðskönnunarinnar. Um 20% greiða á bilinu 20 til 29% af ráðstöfunartekjum heimilisins í leigu á meðan um 8% greiða minna en fimmtung tekna í leigu.

Húsnæðiskostnaður telst almennt íþyngjandi ef hann nemur meira en 40% af ráðstöfunartekjum heimilis. Samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar býr um 45% leigjenda við íþyngjandi leigubyrði þegar einungis er tekið tillit til leigufjárhæðar en ekki annars húsnæðiskostnaðar. Þar af greiða um 13% leigjenda meira en 60% ráðstöfunartekna heimilisins í leigu.

Leigjendur greiddu að meðaltali um 43% af ráðstöfunartekjum sínum í leigu í maí samkvæmt könnuninni. Leigjendur af erlendum uppruna greiddu að jafnaði hærra hlutfall tekna sinna í leigu en leigjendur af íslenskum uppruna, eða 45% samanborið við 38%, sé einungis litið til leigjenda sem eru virkir þátttakendur á vinnumarkaði.

Aðfluttir leigjendur eru líklegri til að leigja herbergi, deiliíbúðir, bílskúra og atvinnuhúsnæði

Einstaklingar eru umfangsmestu leigusalarnir hér á landi, en rúmlega helmingur leigjenda segist leigja íbúð af einstaklingi. Sé eingöngu litið til leigjenda sem eru virkir á vinnumarkaði er hlutfallið um 60%. Leigjendur af erlendum uppruna eru talsvert líklegri en leigjendur af íslenskum uppruna til að leigja af einstaklingum, en um 70% aðfluttra leigjenda leigja af einstaklingum samanborið við um 50% meðal innfæddra leigjenda.

Niðurstöður könnunarinnar benda til þess að leigjendur af erlendum uppruna séu talsvert líklegri en leigjendur af íslenskum uppruna til að leigja herbergi, bílskúra, deilihúsnæði, aukaíbúðir í einbýlishúsum, atvinnuhúsnæði eða annars konar húsnæði. Líkt og sjá má á myndinni hér að neðan leigja aðfluttir leigjendur slíkt húsnæði í um 24% tilvika, samanborið við um 9% tilvika meðal innfæddra leigjenda, ef einungis er litið til leigjenda sem eru virkir á vinnumarkaði.

Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi

Meðaltími á leigumarkaði hefur lengst undanfarin ár og fleiri leigja af nauðsyn

Vísbendingar eru þó um aukið framboð af leiguhúsnæði samhliða minni verðþrýstingi ef miðað er við síðasta ár

Leigjendur af erlendum uppruna leigja oftar herbergi, deiliíbúðir, bílskúra og atvinnuhúsnæði  heldur en leigjendur af íslenskum uppruna

Vísbendingar eru um að fleiri sitji fastir á leigumarkaði þar sem meðaltími á leigumarkaði hefur lengst og hlutfall þeirra sem leigja af nauðsyn hefur hækkað. Framboð leiguhúsnæðis hefur þó aukist á sama tíma og hægt hefur á verðhækkunum á markaðnum undanfarin ár. Merki eru um að leigjendur af erlendum uppruna búi við lakari húsnæðisaðstæður en leigjendur af íslenskum uppruna.

Þetta er á meðal þess sem lesa má úr niðurstöðum nýrrar leigumarkaðskönnunar sem Prósent framkvæmdi fyrir hönd HMS nú undir lok sumars. Ítarlegri umfjöllun og greiningar á niðurstöðum verða birtar í næstu viku.

Færri sjá fram á að komast af leigumarkaði

Meðaltími leigjenda á leigumarkaði hefur lengst jafnt og þétt á undanförnum árum. Hann mælist nú 12 ár en var um 7 ár árið 2020. Á sama tíma hefur hlutfall þeirra sem leigja af nauðsyn hækkað úr 64% upp í 77% á meðan þeim sem vilja vera á leigumarkaði hefur fækkað úr tæplega 30% niður í um 12%. Þessi þróun gefur vísbendingar um að hópur þeirra sem situr fastur á leigumarkaði hafi stækkað undanfarin ár.

Niðurstöður könnunarinnar bera jafnframt merki þess að aukinnar svartsýni gæti meðal leigjenda. Fleiri leigjendur eru nú að safna fyrir útborgun en færri sjá þó fram á að komast af leigumarkaði.

Líkt og sjá má á myndinni hér að ofan telur rúmlega helmingur leigjenda ólíklegt að komast nokkurn tímann af leigumarkaði, eða 53%. Það er talsverð fjölgun frá því í fyrri könnun þegar rétt rúmlega 40% töldu ólíklegt að komast af leigumarkaði yfir höfuð. Á sama tíma hefur fækkað í hópi þeirra sem telja sig munu fara af leigumarkaði á næstu fimm árum.

Framboð af leiguhúsnæði hefur aukist og verðþrýstingur minnkað

Leigjendur telja framboð af hentugu íbúðarhúsnæði til leigu vera lítið hér á landi, en samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar hefur það þó aukist lítillega á undanförnum árum. Helmingur svarenda telur að framboð af íbúðum til leigu muni standa í stað á næstu 12 mánuðum en tæplega fjórðungur telur að það muni aukast aðeins.

Á sama tíma og framboð hefur aukist hefur verðþrýstingur á leigumarkaði minnkað líkt og þróun vísitölu leiguverðs á höfuðborgarsvæðinu ber með sér. Leiguverð hefur að mestu staðið í stað að raunvirði síðustu mánuði en árshækkun leiguverðs hefur að jafnaði verið um 5,2% það sem af er ári, samanborið við um 8% árið 2025 og 12% árið 2024. Leigjendur vænta þess flestir að leiguverð haldi áfram að hækka á næstu 12 mánuðum, þó fleiri telji það munu standa í stað heldur en í síðustu könnun.

Aðfluttir leigjendur búa við lakari húsnæðisaðstæður

Niðurstöður leigumarkaðskönnunarinnar benda til þess að leigjendur af erlendum uppruna séu líklegri en leigjendur af íslenskum uppruna til þess að leigja herbergi, bílskúra, deilihúsnæði (með sameiginlegu eldhúsi eða alrými), aukaíbúðir í einbýlishúsum, atvinnuhúsnæði eða annars konar húsnæði.

HMS fjallaði ítarlega um húsnæðisaðstæður aðfluttra í skýrslu sem kom út í september 2025 og byggði á spurningakönnun sem lögð var fyrir félagsmenn stéttarfélaganna Eflingar, VR og Einingar-Iðju. Í þeirri skýrslu kom meðal annars fram að næstum þrír af hverjum fjórum aðfluttum séu á leigumarkaði.

Nánar verður fjallað um stöðu íslenskra og erlendra leigjenda í ítarlegri umfjöllun um niðurstöður leigumarkaðskönnunarinnar sem birt verður í næstu viku.

Vísbendingar um að fleiri sitji fastir á leigumarkaði

Tilkynning til námsmanna

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Breytt verklag við staðfestingu brunahólfandi innihurða tekur gildi

Uppbygging leiguíbúða með viðráðanlegan húsnæðiskostnað annar ekki eftirspurn

Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi

Vísbendingar um að fleiri sitji fastir á leigumarkaði

Fleiri fréttir

Breytt verklag við staðfestingu brunahólfandi innihurða tekur gildi

Uppbygging leiguíbúða með viðráðanlegan húsnæðiskostnað annar ekki eftirspurn

Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi

Vísbendingar um að fleiri sitji fastir á leigumarkaði