Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

HMS greiddi 946 milljónir í húsnæðisstuðning í september

Fimmtungur heimila sem þáði bætur hefði greitt minna en fjórðung heildartekna heimilis í leigu þótt ekki hefði komið til greiðslu bóta

Skerðingarmörk vegna byrði leigukostnaðar hefðu skert bætur til 43% heimila að hluta til eða að fullu

HMS greiddi tæpan milljarð króna í húsnæðisstuðning til 17.872 heimila á leigumarkaði vegna leigu í september 2026. Um fimmtungur viðtakenda almennra húsnæðisbóta í mánuðinum hefði greitt minna en 25% af heildartekjum heimilisins í leigu ef ekki hefði komið til greiðslu bótanna. HMS hefur lagt til að skerðingarmörk vegna byrði leigukostnaðar verði innleidd í húsnæðisbótakerfið.

Tæpur milljarður króna var greiddur í húsnæðisstuðning vegna leigu í september

Þann 1. október síðastliðinn greiddi HMS um 946 milljónir króna í húsnæðisstuðning til leigjenda vegna leigu í september. Greiðslurnar miða að því að draga úr húsnæðiskostnaði tekju- og efnaminni leigjenda og auka húsnæðisöryggi þeirra.

Stærsti hluti greiðslna í september var vegna almennra húsnæðisbóta, en HMS greiddi tæpar 912 milljónir króna til um 17.872 heimila í almennar húsnæðisbætur.

Á mynd hér að neðan má sjá byrði leigukostnaðar meðal heimila sem þiggja húsnæðisbætur. Alls hefðu 80% heimilanna greitt meira en fjórðung af heildartekjum heimilisins í leigu ef þau hefðu ekki fengið bætur. Eftir að tekið hefur verið tillit til greiðslu bóta greiddu aftur á móti um 57% heimilanna hærri fjárhæð en sem nemur fjórðungi af heildartekjum í leigu í mánuðinum.

Skerðingarmörk hefðu skert bætur hjá 43% heimila í september

HMS gaf nýverið út vegvísi að markvissari húsnæðisstuðningi við leigjendur þar sem lagðar voru fram fjórar tillögur. Ein af tillögunum sneri að því að innleiða skerðingarmörk vegna byrði leigukostnaðar í húsnæðisbótakerfið. Með hliðsjón af ásættanlegri byrði leigukostnaðar innan almenna íbúðakerfisins lagði HMS til að bætur skerðist eða falli niður þegar leiga nemur lægra hlutfalli en 25 % af heildartekjum heimilis. Þeir fjármunir sem sparast með þeirri breytingu yrðu færðir yfir í almenna íbúðakerfið til að styðja við uppbyggingu hagkvæms húsnæðis.

Með innleiðingu skerðingarmarkanna hefði bótaréttur fallið niður hjá um 20% heimila, þar sem byrði leigukostnaðar var undir 25% mörkunum fyrir greiðslu bóta. Þar að auki hefðu bætur skerst hjá um 23% heimila til viðbótar, þar sem bótafjárhæð lækkaði byrði leigukostnaðar undir 25% mörkin. Í heildina hefðu skerðingarmörkin þannig leitt til bótaskerðingar að hluta til eða í heild hjá um 7.746 heimilum, eða um 43% þeirra heimila sem þáðu húsnæðisbætur vegna leigu í september.

Innleiðing skerðingarmarka hefði lækkað heildarupphæð greiddra bóta um 248 milljónir króna vegna leigu í september, eða um 27%. Þar af hefðu bætur lækkað um 150 milljónir króna vegna skerðingar að fullu og um 98 milljónir króna vegna skerðingar að hluta.

Þess ber að geta að framangreindar niðurstöður byggja á tekjum umsækjenda samkvæmt staðgreiðsluskrá RSK. Endanlegar upplýsingar um heildartekjur heimila sem þiggja húsnæðisbætur í ár munu ekki liggja fyrir fyrr en eftir framtalsskil næsta vor.

Sérstakur húsnæðisstuðningur fyrir heimili í Skagafirði og Kópavogi

HMS greiðir einnig sérstakan húsnæðisstuðning fyrir sveitarfélögin Skagafjörð og Kópavog sem hluta af tilraunaverkefni stjórnvalda. Í september voru greiddar tæpar 34 milljónir króna til 1.108 heimila í Kópavogi og 77 heimila í Skagafirði. Sérstakur húsnæðisstuðningur er á vegum sveitarfélaganna og er honum ætlað að styðja við þá sem eiga erfitt með að standa straum af húsnæðiskostnaði vegna fjárhagslegra og félagslegra aðstæðna.

Tilraunaverkefnið hefur gefið góða raun með aukinni skilvirkni í afgreiðslu umsókna og einfaldara ferli gagnvart leigjendum. Í vegvísi að markvissari húsnæðisstuðningi við leigjendur lagði HMS til að kerfi almennra húsnæðisbóta og sérstaks húsnæðisstuðnings verði samþætt í eitt heildstætt kerfi. Fyrsta skrefið verði að sameina umsóknarferli og eftir atvikum umsóknarkerfi þannig að hægt verði að sækja um allan stuðning á einum stað.  

Hluti heimila sem fékk greiddar húsnæðisbætur í september býr við lága byrði leigukostnaðar

Breytt verklag við staðfestingu á nothæfi brunahólfandi innihurða tók gildi 1. október 2026 eftir framlengdan aðlögunartíma

Hægt er að sækja um tímabundna framlengingu fyrir tilteknar hurðargerðir sem þegar eru komnar í formlegt prófunarferli hjá faggiltri prófunarstofu

Aðilar sem fá framlengingu þurfa að upplýsa HMS reglulega um framgang prófana og sækja að þeim loknum um staðfestingu eða gagnkvæma viðurkenningu á grundvelli niðurstaðna

Samkvæmt frétt HMS sem birt var 31. ágúst 2026, lýkur aðlögunartíma vegna breytts verklags við staðfestingu á nothæfi brunahólfandi innihurða þann 1. október 2026.

HMS gaf út tilkynningu í mars 2024 um upphaf tveggja ára aðlögunartímabils vegna breytts verklags á staðfestingum á nothæfi brunahólfandi innihurða. Markmiðið með hinu nýja verklagi er að tryggja skilvirkari afgreiðslu og áreiðanlegri staðfestingar á nothæfi brunahólfandi innihurða, en þær gegna lykilhlutverki við að takmarka útbreiðslu elds í mannvirkjum.

Þrátt fyrir tveggja ára aðlögunartíma höfðu íslenskir framleiðendur ekki náð fullum undirbúningi fyrir gildistöku breytinganna. HMS framlengdi því aðlögunartímann um sex mánuði eða til 1. október 2026 til að styðja við aðlögunina og tryggja að markaðurinn uppfylli lögbundnar kröfur.

Framlengingar fyrir tilteknar hurðargerðir í formlegu prófunarferli

Hægt er að sækja um framlengingu til HMS fyrir tilteknar hurðargerðir sem þegar hafa hafið prófunarferli hjá faggiltri prófunarstofu. Sækja þarf sérstaklega um framlengingu til HMS með því að senda tölvupóst á netfangið: brunavarnasvid@hms.is þar sem tegundarheiti hurðargerðar kemur fram í heiti tölvupóstsins ásamt númeri viðkomandi staðfestingar sem óskað er eftir að framlengja.

Eftirfarandi upplýsingar þurfa að koma fram í umsókninni:

Hvaða hurðargerð eða hurðargerðir verða prófaðar

Hvaða prófunarstaðli prófað verður eftir

Framangreint skal staðfest af viðkomandi prófunarstofu

Afrit af staðfestingu sem óskað er eftir að framlengja

Þeir aðilar sem fá tímabundna framlengingu þurfa jafnframt að skila HMS reglubundnum upplýsingum um framgang prófana. Að lágmarki skal á fimm mánaða fresti liggja fyrir staðfesting um stöðu viðkomandi hurðargerða og framgang í prófunarferlinu. Þegar prófunardagsetning liggur fyrir skal hún tilkynnt HMS án tafar.

Að loknum prófunum skal sækja um staðfestingu/gagnkvæma viðurkenningu til HMS á grundvelli niðurstaða prófananna. Umsækjandi skal senda til HMS tilheyrandi gögn til yfirferðar.

Nýting gerðaprófunar sem annar framleiðandi sömu hurðargerðar á

Hyggist aðili nýta gerðaprófun sem annar framleiðandi sömu hurðargerðar á er HMS tilbúið að skoða framlengingu staðfestingar. Skilyrði er að formlegt samtal sé hafið við viðkomandi framleiðanda um slíkt fyrirkomulag og við tilkynntan aðila um vottun á framleiðslustýringu. Sótt er um framlengingu með tölvupósti á netfangið brunavarnasvid@hms.is.

Breytt verklag við staðfestingu brunahólfandi innihurða tekur gildi

Fjármögnun, framkvæmdarkostnaður og aðgengi að hentugum lóðum eru enn meðal helstu áskorana sem óhagnaðardrifin húsnæðisfélög standa frammi fyrir

Mikilvægt er að auka yfirsýn yfir húsnæðisþörf með samræmdum biðlistum

Óvissa ríkir um stefnu sveitarfélaga í húsnæðismálum að nýlega loknum sveitarstjórnarkosningum

Í vikunni hittust fulltrúar óhagnaðardrifinna húsnæðisfélaga, sem standa að uppbyggingu íbúða með viðráðanlegum húsnæðiskostnaði, ásamt HMS. Á fundinum var fjallað um stöðu verkefna félaganna og helstu áskoranir við áframhaldandi uppbyggingu. Vettvangurinn var stofnaður sem liður í framkvæmd rammasamnings ríkis og sveitarfélaga um aukið framboð húsnæðis.

Á fundinum var meðal annars rætt um að hátt vaxtastig, aukinn fjármögnunar- og framkvæmdakostnaður og takmarkað framboð byggingarhæfra lóða séu helstu áskoranir sem félögin standa frammi fyrir og hafa áhrif á möguleika þeirra til að ráðast í ný verkefni til frekari uppbyggingar. Þessar áskoranir eru þó ekki nýjar af nálinni og hafa komið til umræðu áður. Aðgengi að lóðum og fyrirsjáanleg fjármögnun til lengri tíma eru því meðal þeirra þátta sem félögin telja mikilvægust fyrir framhald uppbyggingarinnar.

Meðal helstu óvissuþátta sem fundarmenn voru almennt sammála um var breytt landslag sveitarfélaga og sú óvissa sem ríkir um framtíðarstefnu þeirra á þessu sviði í kjölfar sveitastjórnarkosninga á árinu.

Samræmdir biðlistar gætu gefið betri mynd af þörf

Nokkur félaganna eru með langa biðlista og vinna jafnframt að því að bæta yfirsýn yfir húsnæðisþörf síns markhóps. Rætt var um að biðlistar hafi áður verið í veldisvexti en að félögin sjái nú að hægt hafi á þeirri þróun. Biðlistar eru þó enn langir og uppbygging annar ekki eftirspurn hjá flestum félögunum. Á fundinum var fjallað um mikilvægi þess að samræma betur upplýsingar um biðlista hjá húsnæðisfélögum og sveitarfélögum til að fá skýrari mynd af raunverulegri eftirspurn.

Mikilvægur vettvangur til upplýsingamiðlunar

Að samráðsvettvangnum koma ásamt HMS; Bjarg íbúðafélag, Byggingafélag námsmanna, Félagsstofnun stúdenta, Félagsbústaðir, Búseti, Landssamtökin Þroskahjálp, Brynja leigufélag, Leigufélagið Bríet og Brák íbúðafélag.

Samráðsvettvangurinn er mikilvægur liður í reglubundnu samtali HMS og óhagnaðardrifinna leigufélaga. Vettvangurinn gefur félögunum kost á að miðla upplýsingum um stöðu verkefna, ræða sameiginlegar áskoranir og vekja athygli á þáttum sem hafa áhrif á uppbyggingu almenna íbúðakerfisins.

Uppbygging leiguíbúða með viðráðanlegan húsnæðiskostnað annar ekki eftirspurn

Leigjendur búa lengur í sama húsnæði og flytja sjaldnar á milli íbúða en áður

Aðfluttir leigjendur greiða að jafnaði hærra hlutfall af ráðstöfunartekjum heimilisins í leigu heldur en íslenskir leigjendur

Sjö af hverjum tíu leigjendum af erlendum uppruna leigja af einstaklingum

Vísbendingar eru um að aðstæður á leigumarkaði hafi batnað lítillega með tilliti til framboðs af leiguhúsnæði og verðþrýstings undanfarin ár. Leigjendur búa að jafnaði lengur í sama húsnæðinu nú en áður, sem stuðlar að húsnæðisöryggi. Stór hluti leigjenda býr þó við íþyngjandi húsnæðiskostnað, sem er algeng ástæða húsnæðisóöryggis. Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi en íslenskir leigjendur og leigja oftar herbergi, bílskúra, deilihúsnæði og atvinnuhúsnæði.

Þetta er á meðal þess sem fjallað er um í samantekt á niðurstöðum leigumarkaðskönnunar HMS fyrir árið 2026. Samantektina í heild sinni má nálgast með því að smella á hnappinn hér að neðan

Leigjendur búa að jafnaði lengur í sama húsnæðinu nú en áður

Leigjendur hafa að jafnaði búið í rúm fjögur ár í því húsnæði sem þeir búa í núna, en sá tími hefur lengst undanfarin ár. Til samanburðar höfðu leigjendur að jafnaði búið í tæplega tvö og hálft ár í þáverandi húsnæði árið 2020. Árið 2015 mældist meðaltíminn í þáverandi húsnæði tæplega þrjú ár.

Á sama tíma og meðaltími í núverandi húsnæði hefur lengst hefur meðaltíðni flutninga smám saman farið lækkandi undanfarin ár. Niðurstöður nýjustu könnunarinnar gefa til kynna að leigjendur hafi að meðaltali flutt rétt rúmlega þrisvar sinnum á síðastliðnum 10 árum, en árið 2018 höfðu leigjendur að meðaltali flutt tæplega fjórum sinnum á tíu ára tímabili þar á undan.

Eftir því sem leigjendur hafa búið lengur í núverandi húsnæði og flutt sjaldnar á síðastliðnum 10 árum upplifa þeir að jafnaði meira húsnæðisöryggi. Þeir leigjendur sem telja sig ekki búa við húsnæðisöryggi nefna tímabundna leigusamninga og mögulega sölu þess íbúðarhúsnæðis sem þeir hafa búsetu í meðal helstu ástæðna húsnæðisóöryggis.  

Tæplega helmingur leigjenda býr við íþyngjandi leigubyrði

Algengast er að leiga nemi á bilinu 30 til 39% af ráðstöfunartekjum heimila samkvæmt niðurstöðum leigumarkaðskönnunarinnar. Um 20% greiða á bilinu 20 til 29% af ráðstöfunartekjum heimilisins í leigu á meðan um 8% greiða minna en fimmtung tekna í leigu.

Húsnæðiskostnaður telst almennt íþyngjandi ef hann nemur meira en 40% af ráðstöfunartekjum heimilis. Samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar býr um 45% leigjenda við íþyngjandi leigubyrði þegar einungis er tekið tillit til leigufjárhæðar en ekki annars húsnæðiskostnaðar. Þar af greiða um 13% leigjenda meira en 60% ráðstöfunartekna heimilisins í leigu.

Leigjendur greiddu að meðaltali um 43% af ráðstöfunartekjum sínum í leigu í maí samkvæmt könnuninni. Leigjendur af erlendum uppruna greiddu að jafnaði hærra hlutfall tekna sinna í leigu en leigjendur af íslenskum uppruna, eða 45% samanborið við 38%, sé einungis litið til leigjenda sem eru virkir þátttakendur á vinnumarkaði.

Aðfluttir leigjendur eru líklegri til að leigja herbergi, deiliíbúðir, bílskúra og atvinnuhúsnæði

Einstaklingar eru umfangsmestu leigusalarnir hér á landi, en rúmlega helmingur leigjenda segist leigja íbúð af einstaklingi. Sé eingöngu litið til leigjenda sem eru virkir á vinnumarkaði er hlutfallið um 60%. Leigjendur af erlendum uppruna eru talsvert líklegri en leigjendur af íslenskum uppruna til að leigja af einstaklingum, en um 70% aðfluttra leigjenda leigja af einstaklingum samanborið við um 50% meðal innfæddra leigjenda.

Niðurstöður könnunarinnar benda til þess að leigjendur af erlendum uppruna séu talsvert líklegri en leigjendur af íslenskum uppruna til að leigja herbergi, bílskúra, deilihúsnæði, aukaíbúðir í einbýlishúsum, atvinnuhúsnæði eða annars konar húsnæði. Líkt og sjá má á myndinni hér að neðan leigja aðfluttir leigjendur slíkt húsnæði í um 24% tilvika, samanborið við um 9% tilvika meðal innfæddra leigjenda, ef einungis er litið til leigjenda sem eru virkir á vinnumarkaði.

Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi

Mannfjöldaspá eftir landsvæðum og sveitarfélögum

Mannfjöldaspá eftir landsvæðum og sveitarfélögum

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Hluti heimila sem fékk greiddar húsnæðisbætur í september býr við lága byrði leigukostnaðar

Breytt verklag við staðfestingu brunahólfandi innihurða tekur gildi

Uppbygging leiguíbúða með viðráðanlegan húsnæðiskostnað annar ekki eftirspurn

Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi

Fleiri fréttir

Hluti heimila sem fékk greiddar húsnæðisbætur í september býr við lága byrði leigukostnaðar

Breytt verklag við staðfestingu brunahólfandi innihurða tekur gildi

Uppbygging leiguíbúða með viðráðanlegan húsnæðiskostnað annar ekki eftirspurn

Leigjendur af erlendum uppruna upplifa minna húsnæðisöryggi