Hlutverk Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Stofnframlög

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Ný sameinuð stofnun heitir Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun og er skammstöfuð HMS

Allur ferill mannvirkjagerðar er nú á höndum einnar stofnunar

Markmið sameiningar er að efla getu hins opinbera í skipulags- og húsnæðismálum

Alþingi hefur samþykkt lög sem fela í sér sameiningu Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar og Skipulagsstofnunar í eina öfluga stofnun á sviði húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsmála. Með sameiningunni flyst starfsemi Skipulagsstofnunar inn í sameinaða stofnun.

Fyrir sameiningu störfuðu um 150 starfsmenn hjá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun á þremur starfsstöðvum víðs vegar um landið, og um 25 starfsmenn hjá Skipulagsstofnun. Með sameiningunni eru starfsmenn Skipulagsstofnunar orðnir hluti af nýrri og stærri stofnun sem ber nú heitið Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun (HMS).

Sameiningin felur í sér að allur ferill mannvirkjagerðar, frá fyrsta stigi skipulags til fullbúins mannvirkis, er á höndum einnar stofnunar. Markmiðið er að efla getu hins opinbera í skipulags- og húsnæðismálum, auka yfirsýn, styrkja tengsl við sveitarfélög og skapa heildstæðari og skilvirkari stjórnsýslu.

Félags- og húsnæðismálaráðherra leggur áherslu á að sameiningin styrki stoðir málaflokksins og mæti auknum kröfum samfélagsins um yfirsýn í þróun byggðar, sjálfbæra landnotkun og ráðstöfun auðlinda á sama tíma og dregið verður úr tvíverknaði og samþætting eykst.

HMS fagnar sameiningunni og lítur á hana sem tækifæri til að efla þjónustu, styrkja faglega hæfni innan stofnunarinnar og tryggja heildstæða nálgun á öllum stigum skipulags- og mannvirkjagerðar með enn öflugra teymi starfsmanna.

Félags- og húsnæðismálaráðherra hyggst setja stefnu á landsvísu um málefni þeirra sem búa við heimilisleysi eða aðrar óviðunandi húsnæðisaðstæður undir formerkjum hugmyndafræðinnar húsnæði fyrst

Reykjavíkurborg hefur verið leiðandi afl í málefnum heimilislausra og unnið eftir stefnu og Housing First hugmyndafræðinni frá árinu 2018

Húsnæðisáætlanir, stofnframlög og húsnæðisbætur eru mikilvæg verkfæri til að greina og fjármagna húsnæðiskosti fyrir heimilislausa

HMS stóð fyrir opnum fundi um heimilisleysi á Íslandi í samstarfi við EXIT – samráðsvettvang um leið út úr afbrotum. Að EXIT standa Ríkislögreglustjóri í samstarfi  við Fangelsismálastofnun og um 20 aðra aðila.

Á fundinum var fjallað um heimilisleysi á Íslandi, hver er staðan og hvað hefur verið gert. Fjallað var um Housing first hugmyndafræðina, Y-stofnunina í Finnlandi og áfangaheimili. Fram komu sjónarmið HMS, Búsetubrúar Kvennaathvarfsins og Verndar. Upptöku af fundinum má nálgast neðst í þessari frétt.

Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra sagði í ávarpi sínu á fundinum: „Það er mér sönn ánægja að tilkynna það hér að ég hyggst sem ráðherra halda áfram þeirri vinnu sem aðgerðahópurinn hóf með því að setja stefnu á landsvísu um málefni þeirra sem búa við heimilisleysi eða aðrar óviðunandi húsnæðisaðstæður undir formerkjum hugmyndafræðinnar húsnæði fyrst. Þetta er hluti af aðgerðapakka stjórnvalda og við munum væntanlega tilkynna það mjög fljótlega hvernig við munum standa að þessu, bæði með sérstökum aðgerðahópi og átaki til þess að koma þessari vinnu á fullt skrið. Þar þurfa allir hlutaðeigandi að koma saman að verkefninu af því það er ekki nóg að tryggja viðunandi húsnæði heldur þarf samhliða því að tryggja að öflug þjónusta sé til staðar fyrir þau sem þess þurfa til að vinna að áframhaldandi bata og endurhæfingu og virkni.“

Soffía Hjördís Ólafsdóttir, deildarstjóri hjá Reykjavíkurborg upplýsti um stöðuna á Íslandi og starf Reykjavíkurborgar. „Reykjavíkurborg hefur síðastliðin ár skuldbundið sig, með stefnu og aðgerðaáætlunun frá árinu 2018, til að tryggja fólki mannréttindi til húsnæðis og stuðning við hæfi. Borgin rekur neyðarþjónustu með rekstri neyðarskýla, öflugu vettvangsstarfi og húsnæðisstuðningi til fjölda íbúa sem hafa langvarandi reynslu af heimilisleysi. Með þverpólitískri samstöðu, virku notendasamráði, reynslu starfsmanna, aðkomu sérfræðinga, innlendu og erlendu samstarfi, höldum við ótrauð áfram að vinna að bættum lífsskilyrðum fyrir einstaklinga sem glíma við heimilisleysi. Við viljum fá fleiri með okkur í lið og bindum vonir við öflugri ríkisstefnu varðandi heimilisleysi og víðtækara og formfastara samstarf leitt af ríki“ sagði Soffía Hjördís.

Í erindi Lísu Margrétar Sigurðardóttur, lögfræðings hjá félags- og húsnæðismálaráðuneytinu kom fram að það var ákveðinn hópur í Finnlandi sem þurfti miklu virkari úrræði til að vinna sig út úr heimilisleysi. Finnland ákvað að taka af skarið og vera fyrirmynd um hugmyndafræði og aðgerðaáætlun til að útrýma heimilisleysi eigi síðar en árið 2027 og hafa þeir lyft grettistaki í málaflokknum. Skilgreining á heimilisleysi nær ekki bara til að útrýma heimilisleysi í þröngum skilningi þar sem fólk býr á götunni, heldur einnig t.d. fólk sem býr inn á vinum og ættingjum. Finnlandi hefur tekist að draga úr fjölda heimilislausra um 81% frá árinu 1985. Þeir líta á það sem grundvallarmannréttindi að allir eigi að hafa aðgang að húsnæði, einnig fólk  með miklar þjónustuþarfir og alvarlegan fíknivanda. Það er áhersla á að úrræðið sé varanlegt og því er gerður ótímabundinn leigusamningur við viðkomandi.

Eygló Harðardóttir, verkefnisstjóri hjá Ríkislögreglustjóra fjallaði um Y-stofnunina í Finnlandi sem er stærsti óhagnaðardrifni leigusali Finnlands með 1900 íbúðir. Stofnunin var sett á stofn árið 1985 til að takast á við húsnæðisskort og heimilisleysi. Markmið félagsins er að útrýma heimilisleysi í Finnlandi með Housing first hugmyndafræðinni. Húsnæði er hugsað sem mannréttindi og grunnur lífsgæða. 4/5 af þeim sem nýta þjónustuna ná stöðugleika og varanleika í að halda húsnæði. Mældur sparnaður við að beita þessari aðferðafræði nemur um 2 – 2,5 milljónum á ári. Mikið af verkefnum lögreglunnar og bráðamóttökunnar hérlendis eru stuðningur við þennan hóp og þar eru fjármunir sem sparast þegar þessari aðferðafræði er beitt. Y stofnunin er fjármögnuð með leigutekjum, ríkisstyrkjum frá Ara, styrkjum frá STEA sjóði og bankalánum til fjárfestinga í kaupum og uppbyggingu nýs húsnæðis.

Drengur Óla Þorsteinsson, lögfræðingur hjá HMS fjallaði um innihald og niðurstöður skýrslu verkefnahóps HMS um áfangaheimili. En HMS hefur lögbundið hlutverk gagnvart áfangaheimilum, sér í lagi þegar kemur að brunavörnum og húsnæðisbótum. Skýrsluna í heild sinni má nálgast með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Áfangaheimili - skýrsla HMS - 2025.pdf

Anna Guðmunda Ingvarsdóttir, aðstoðarforstjóri HMS fjallaði um sjónarmið HMS, benti á aðgerð 3.13 í húsnæðisstefnu sem fjallar um húsnæði fyrir heimilislaust fólk og þá stóru yfirlýsingu ráðherra á fundinum að við ætlum að setja stefnu í málefnum fyrir heimilislaust fólk á landsvísu. Verkfæri HMS til að gera stefnu að veruleika eru húsnæðisáætlanir sem eru tæki til að greina stöðuna, gera áætlanir og fylgja eftir stefnu. Reykjavíkurborg er í fararbroddi sveitarfélaga á landsvísu með skýra stefnu og aðgerðaáætlun og við höfum húsnæðisáætlanir sem tæki til að gera þetta á landsvísu. Einnig hefur HMS stofnframlög til uppbyggingar íbúða fyrir tekju- og eignalága, hið svokallaða almenna íbúðakerfi sem Bjarg, Brynja, Arnrún hses. (búsetubrú Kvennaathvarfsins) og Félagsbústaðir hafa nýtt sem fjármögnunartæki.

Linda Dröfn Gunnarsdóttir, framkvæmdastýra búsetubrúar Kvennaathvarfsins greindi frá því að þau vinna með markmið um að koma í veg fyrir heimilisleysi skjólstæðinga sinna. Þau hafa rekið Kvennaathvarfið í yfir 40 ár fyrir konur og börn sem þurfa að flýja heimili sín. Þau bjóða upp á trygga búsetu og stuðning. Einungis 11-14% kvenna fara til baka í óbreytt ástand og það er mikil fækkun frá því sem áður var. Uppbygging nýs Kvennaathvarfs er í farvatninu hjá þeim. Samfélagið hefur staðið  bakvið málaflokkinn með söfnunum og eins nýta þau stofnframlög ríkis og sveitarfélaga til uppbyggingar.

Þráinn Farestveit, framkvæmdastjóri fangahjálparinnar Verndar fjallaði um starfsemi Verndar. Vernd hefur verið starfandi í 67 ár og búið til skjól fyrir þá sem hafa vistast í fangelsi og er brú í húsnæði og líf eftir fangelsisvist. Stærsti hluti þeirra sem eru í fangelsi eru heimilislausir að afplánun lokinni, 40% hafa ekki að neinu að hverfa og 20% eru hjá foreldrum. Vernd er einstakt úrræði í Skandinavíu og byggir á skilyrtri fullnustu. Hluti af fullnustu er tekin út á Vernd þar sem fangar fá húsnæði, atvinnu og taka þátt í lífinu. Vernd hjálpar þeim að koma af stað út í lífið með atvinnuþátttöku og stöðguleika sem úrræðið býður upp á. Allir á Vernd eru í virkni, starfsendurhæfingu, meðferð eða atvinnu, þeir skrifa undir samning sem þeir fylgja og uppfylla hann. Enginn fer frá Vernd nema vera kominn með húsnæði.

Ráðherra hyggst setja stefnu um málefni heimilislausra á landsvísu

HMS hefur endurvakið útgáfu á Rb-blöðunum, sem eru tækni- og leiðbeiningablöð um mannvirkjagerð. Viðfangsefni Rb-blaðanna hafa verið fjölbreytt í gegnum tíðina. Í tengslum við útgáfu nýrra blaða endurútgefur HMS, í lok hvers mánaðar, eldri blöð sem fjalla um málefni líðandi stundar.

Rb-blað mánaðarins flokkast undir sérrit og fjallar um viðhaldsþörf húsa á Íslandi.

Blaðið var gefið út í september 2010 og eru höfundar Benedikt Jónsson, verkfræðingur, og Björn Marteinsson, arkitekt og verkfræðingur. Ritið er úrdráttur og nokkuð einfölduð framsetning á skýrslu nr. 97-14 „Ástand mannvirkja og viðhaldsþörf, sem gefin var út af Rannsóknarstofnun byggingariðnaðarins í desember 1997. Þar að auki er gerð betri grein fyrir upplýsingum frá húseigendum heldur en gert var í fyrri skýrslu.

Megintilgangur umfjöllunarinnar er að kynna húseigendum hvernig húseignir hrörna með aldrinum og hvenær má vænta viðgerða á hinum ýmsu byggingarhlutum.

Mikilvægt er að hugsa vel um húsin okkar. Rétt viðhald kemur í veg fyrir skemmdir, tryggir öryggi og lengir líftíma húsa. Með reglulegu viðhaldi eru húsin einnig fallegri, heilsusamlegri og þægilegri til búsetu.

Þrjár af hverjum fjórum íbúðum seldust á verði sem var lægra en auglýst söluverð í desember síðastliðnum

Færst hefur í aukana að nýjar íbúðir seljist undir auglýstu söluverði á allra síðustu mánuðum

Hlutfall íbúða sem seljast undir auglýstu söluverði er enn lægra en það var fyrir 2020

Hlutfall íbúða sem seljast undir auglýstu söluverði hefur leitað upp á við undanfarna mánuði á sama tíma og hægt hefur á verðhækkunum og kólnað hefur á markaðnum að mati fasteignasala. Þetta kemur fram í nýjustu mánaðarskýrslu HMS fyrir febrúarmánuð, sem nálgast má hér.

Í desember síðastliðnum seldust tæplega 74% íbúða á landsvísu á verði sem var lægra en auglýst söluverð. Á allra síðustu mánuðum hefur jafnframt orðið áberandi aukning í hlutfalli nýrra íbúða sem seljast undir auglýstu söluverði á höfuðborgarsvæðinu. Hlutfallið hefur þó oft verið hærra, sér í lagi áður en vextir lækkuðu í kjölfar heimsfaraldurs.

Undirboð færast í aukana á höfuðborgarsvæðinu

Um þrjár af hverjum fjórum íbúðum seldust undir auglýstu söluverði í desember, en hlutfall íbúða sem seljast undir auglýstu söluverði hefur farið vaxandi undanfarin misseri. Hlutfallið hríðlækkaði á lágvaxtatímabilinu 2020-2022 en tók að hækka á ný með hækkandi vöxtum og hertum lánþegaskilyrðum. Eldsumbrotum nálægt Grindavík fylgdu aukin umsvif og hlutfall íbúða sem seldist undir ásettu verði fór lækkandi fram að haustinu 2024, en síðan þá hefur hægt á íbúðaverðshækkunum og undirboð færst í aukana á ný.

Á höfuðborgarsvæðinu hefur hlutfall íbúða sem seljast undir auglýstu söluverði farið hækkandi frá miðju ári 2024 og í desember síðastliðnum var hlutfallið komið upp í 70% á svæðinu. Hlutfallið var þó nokkuð hærra (75-80%) á árunum 2013 til 2019, að frátöldu árinu 2017.

Í nágrenni höfuðborgarsvæðisins og annars staðar á landsbyggðinni selst yfirleitt hærra hlutfall íbúða undir ásettu verði samanborið við á höfuðborgarsvæðinu. Þar hefur þó ekki orðið skýr hækkun á hlutfallinu undanfarið ár líkt og á höfuðborgarsvæðinu.

Nýjar íbúðir seljast í auknum mæli undir auglýstu verði

Rúmlega helmingur þeirra nýju íbúða sem seldust á höfuðborgarsvæðinu í desember síðastliðnum seldust á verði sem var lægra en auglýst söluverð. Hlutfall nýrra íbúða sem seljast undir auglýstu söluverði á höfuðborgarsvæðinu hefur hækkað talsvert á allra síðustu mánuðum og hefur ekki mælst hærra á svæðinu síðan um mitt ár 2023. Á þeim tíma hafði hægt verulega á íbúðaverðshækkunum samhliða hækkandi vaxtastigi, áður en Grindavíkuráhrifin fóru að segja til sín.

Myndin hér að neðan sýnir þriggja mánaða hlaupandi meðaltal á hlutfalli íbúða sem seljast undir auglýstu söluverði. Samkvæmt henni fór hlutfallið fyrir nýjar íbúðir á höfuðborgarsvæðinu lægst niður í 25% um mitt ár 2024, en hækkaði svo á haustmánuðum sama árs. Á fyrstu þremur ársfjórðungum 2025 hélst hlutfallið stöðugt í kring um 35%, en hefur hækkað hratt á allra síðustu mánuðum.

Um þrjár af hverjum fjórum eldri íbúðum á höfuðborgarsvæðinu seldust undir auglýstu söluverði í desember síðastliðnum, en hlutfallið hefur leitað upp á við frá miðju ári 2024 þegar Grindavíkuráhrifin náðu hámarki. Hlutfallslega færri íbúðir seljast þó undir auglýstu söluverði nú samanborið við á árinu 2019.

Nýjar íbúðir seljast í auknum mæli undir auglýstu söluverði

Mannfjöldaspá eftir landsvæðum og sveitarfélögum

Mannfjöldaspá eftir landsvæðum og sveitarfélögum

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

HMS og Skipulagsstofnun sameinast

Ráðherra hyggst setja stefnu um málefni heimilislausra á landsvísu

Viðhaldsþörf húsa á Íslandi

Nýjar íbúðir seljast í auknum mæli undir auglýstu söluverði

Fleiri fréttir

HMS og Skipulagsstofnun sameinast

Ráðherra hyggst setja stefnu um málefni heimilislausra á landsvísu

Viðhaldsþörf húsa á Íslandi

Nýjar íbúðir seljast í auknum mæli undir auglýstu söluverði