Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Stofnframlög

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Reykskynjari er algengasta brunavörnin en ætla má að um 5 þúsund heimili séu án reykskynjara

Þeir sem eru með reykskynjara á heimili sínu eru líklegri til að vera einnig með aðrar nauðsynlegar brunavarnir, svo sem slökkvitæki og eldvarnarteppi

Fjórði hver einstaklingur þekkir ekki flóttaleið út af heimili sínu í tilviki eldsvoða

Brunavarnir á heimilum landsmanna eru almennt í góðu lagi. Því sem næst allir eru með einhvers konar brunavarnir til staðar, en reykskynjari er þó algengasta brunavörnin. Einungis 1% einstaklinga segja heimili sitt vera án allra brunavarna, ef marka má niðurstöður úr árlegri könnun HMS um brunavarnir heimilanna sem Prósent framkvæmdi fyrir hönd HMS í upphafi árs.

Oft er talað um bjargvættina þrjá í brunavörnum heimilanna. Það eru reykskynjari, slökkvitæki og eldvarnarteppi. Reykskynjari er algengasta brunavörnin á heimilum landsmanna, en samkvæmt niðurstöðum könnunarinnar eru 97% landsmanna með að minnsta kosti einn reykskynjara á heimili sínu og 78% eru með tvo eða fleiri reykskynjara. Almennt er þörf á fleiri reykskynjurum í stærra húsnæði, en mælst er til þess að reykskynjarar séu í öllum rýmum og herbergjum heimila.  

Um 3% einstaklinga eru ekki með reykskynjara á heimili sínu. Það samsvarar tæplega 12 þúsund einstaklingum eða um 5 þúsund heimilum. Aðspurð hvers vegna enginn reykskynjari sé á heimilinu bera langflest fyrir sig framtaksleysi.

Reykskynjarar eru ódýr öryggistæki sem geta bjargað mannslífum. HMS hvetur því alla til að setja upp reykskynjara á heimilum sínum til að tryggja öryggi sitt og annarra sem þar dvelja.

Slökkvitæki og eldvarnarteppi skipta máli þegar eldur kviknar

Aðrar brunavarnir, líkt og slökkvitæki og eldvarnarteppi, eru til staðar á færri heimilum. Fjórir af hverjum fimm eru með slökkvitæki á heimilum sínum en aðeins 67% eru með eldvarnarteppi til taks. Slökkvitæki og eldvarnarteppi geta skipt sköpum þegar eldur kviknar og geta í sumum tilfellum dugað til að ráða niðurlögum hans. Þannig er hægt að koma í veg fyrir að minniháttar eldur breiðist út og valdi stórfelldum skaða og tjóni.

Meirihluti landsmanna er með þrjár helstu brunavarnir á heimilum sínum

Niðurstöður könnunarinnar sýna enn fremur að þeir sem eru með reykskynjara á heimilum sínum eru mun líklegri til að vera með slökkvitæki og/eða eldvarnarteppi á heimili sínu.

Rúmlega helmingur landsmanna er með alla þrjá bjargvættina til staðar á heimilum sínum: reykskynjara, slökkvitæki og eldvarnarteppi. Um 22% eru einungis með reykskynjara og slökkvitæki og 8% eru aðeins með reykskynjara og eldvarnarteppi. Um 10% landsmanna eru eingöngu með reykskynjara, en lægra hlutfall er með aðrar samsetningar af brunavörnum líkt og sjá má á myndinni hér að neðan.

Um 1% einstaklinga kveðst ekki vera með neinar brunavarnir tiltækar á heimili sínu. Ætla má að það samsvari í um það bil 1.700 heimilum hér á landi.

Þegar eldur kviknar er hann fljótur að breiðast út og því ættu allir að hafa og þekkja aðgengilega flóttaleið út af heimili sínu. Niðurstöður könnunarinnar leiða hins vegar í ljós að rúmur fjórðungur landsmanna, eða um 28%, þekkir ekki hvaða flóttaleið skal nota ef eldsvoði kemur upp á heimilum þeirra.

Rétt er að hafa í huga að krafa er gerð um tvær óháðar flóttaleiðir í nýjum og endurbyggðum íbúðum samkvæmt núgildandi byggingarreglugerð. Í eldri byggingum, sem voru reistar áður en þessar kröfur tóku gildi, kann að vera aðeins ein flóttaleið út úr íbúð. Það er til dæmis algengt í íbúðum á efri hæðum þar sem ekki eru svalir. Þar sem aðeins er fyrir hendi ein trygg flóttaleið er mikilvægt að íbúar hugi að öðrum lausnum, t.d. að setja upp stiga eða siglínu við glugga til að tryggja tvær flóttaleiðir.

HMS minnir á fræðsluefni um brunavarnir heimilanna sem finna má á vefnum vertueldklar.is

Prósent sá um framkvæmd könnunarinnar fyrir hönd HMS og gögnum var safnað frá 21. janúar til 3. febrúar 2026. Úrtakið samanstóð af 2 þúsund einstaklingum úr könnunarhópi Prósents og alls bárust 996 svör. Svarhlutfallið í könnuninni var því 50%.

Um 5 þúsund heimili eru án reykskynjara

Aðgerðir í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030 styðja við innleiðingu hringrásarhagkerfisins

Grænni byggð vinnur að leiðbeiningum um endurnotkun byggingarvara

Leiðbeiningar um sértækt niðurrif og hringrásarhönnun eru á heimasíðu Hringvangs

Aðgerðir í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030 sem styðja við hringrásarhagkerfið

Grænni byggð lauk á dögunum tveimur mikilvægum aðgerðum í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð 2030 sem styðja við upptöku hringrásarhagkerfis í íslenskum byggingariðnaði. Aðgerðirnar, 4.9. og 4.10., snúa að undirbúningi fyrir endurnýtingu byggingarefna, úrgangsforvörnum og sértæku niðurrifi, en þetta eru lykilþættir í að draga úr sóun og stuðla að sjálfbærri mannvirkjagerð.

Aðgerð 4.9.: Leiðbeiningar um úrgangsforvarnir, undirbúning fyrir endurnotkun og endurvinnslu

Aðgerð 4.9. felur í sér þróun ítarlegra leiðbeininga sem styðja hönnuði, verktaka og aðra hagaðila við að innleiða hringrásarsjónarmið í allri hönnun og framkvæmd mannvirkjagerðar. Leiðbeiningarnar byggja á niðurstöðum úr aðgerð 4.2., reynslu innlendra sérfræðinga, og erlendum fyrirmyndum.

Markmið leiðbeininganna er að tryggja að hönnun mannvirkja taki mið af fullum líftíma byggingar, allt frá notkun og viðhaldi til niðurrifs og mögulegrar endurnotkunar efnis.

skref-fyrir-skref aðferðir til mats og vinnslu byggingarefna

hagnýtar leiðir til að endurnota og endurvinna efni á ábyrgan hátt

bestu starfsvenjur frá Íslandi og erlendis

Unnið er með fjölbreytt efni, svo sem eldvarnarbúnað, pípulagnir, loftræsikerfi, hitakerfi, hreinlætistæki og hurðir.

Mynd tekin af heimasíðu Hringvangs, www.hringvangur.is

Aðgerð 4.10.: Leiðbeiningar um forskoðanir og sértækt niðurrif

Aðgerð 4.10. fjallar um meðhöndlun byggingar- og niðurrifsúrgangs með áherslu á úrgangsforvarnir, endurnotkun og endurvinnslu. Leiðbeiningarnar eru byggðar á innlendri og erlendri reynslu og eru ætlaðar sem verkfæri fyrir alla sem taka ákvarðanir um endurbætur, endurbyggingu eða niðurrif.

– Mat á möguleikum til endurnotkunar áður en framkvæmdir hefjast
– Upplýsingasöfnun um byggingarvörur og efni
– Greining á skaðlegum efnum og áætlanagerð vegna réttrar meðhöndlunar

– Aðferðir við nákvæmt niðurrif til að hámarka nýtingu efna
– Leiðir til að draga úr úrgangi og tryggja rétta flokkun
– Dæmi um útfærslur og bestu starfsvenjur frá öðrum löndum

Leiðbeiningarnar eru aðgengilegar undir Fræðsla og miðlun á heimasíðu Hringvangs, sem er tengslanet opið öllum þeim sem hafa áhuga á hringrásarhagkerfinu í tengslum við byggingariðnaðinn. Hlekki má einnig finna á heimasíðu Byggjum grænni framtíð:

·       4.9. Gefa út leiðbeiningar um úrgangsforvarnir, undirbúning fyrir endurnotkun, endurvinnslu og aðra endurnýtingu byggingarefna við hönnun nýrra mannvirkja og á endurbótum - Byggjum Grænni Framtíð

·       4.10. Gefa út leiðbeiningar um ábyrgt niðurrif - Byggjum Grænni Framtíð

Vinnan heldur áfram – Aðgerð 4.12. brátt tilbúin

Verkefnið heldur áfram að þróast og Grænni byggð er að ljúka vinnu við aðgerð 4.12, „Hagnýtar leiðbeiningar um endurnotkun byggingarvara“. Leiðbeiningarnar munu taka til rúmlega 30 algengra byggingarefna og byggingarvara á Íslandi og fjalla um helstu atriði sem snúa að endurnotkun þeirra, þar á meðal hugsanlegar hættur og viðeigandi reglugerðir. Verkefnið hlaut styrk úr Aski mannvirkjarannsóknarsjóði.

·       4.12.  Hagnýtar leiðbeiningar um endurnotkun byggingarvara - Byggjum Grænni Framtíð

Aðgerðir í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð

Íbúðum í virkri uppbyggingu fjölgar á milli íbúðatalninga HMS og eru þær nú alls 6.988 talsins

Vísbendingar eru um að byggingaraðilar fresti lokafrágangi íbúða vegna dræmrar sölu nýrra íbúða á markaði

HMS gerir ráð fyrir að um 3.000 íbúðir verði fullbúnar ár hvert á tímabilinu 2026-2028

Alls eru 6.988 íbúðir í virkri uppbyggingu á landinu, en íbúðum í byggingu hefur nú fjölgað á milli talninga tvær talningar í röð. Þetta kemur fram í niðurstöðum úr nýjustu talningu HMS á íbúðum í byggingu, sem voru kynntar á opnum fundi í dag. Lesa má niðurstöður talningarinnar með því að smella á hnappinn hér að neðan.

Fjölgun íbúða í byggingu á milli talninga má að stórum hluta rekja til nýrra byggingarverkefna sem farið hafa af stað frá síðustu talningu en alls hófust framkvæmdir við byggingu 1.754 íbúða frá septembertalningu 2025. Nýjum framkvæmdum fjölgaði um 17% á milli talninga og hafa nýjar framkvæmdir milli talninga ekki verið fleiri frá því í septembertalningu ársins 2022.

Nýjum framkvæmdum fjölgaði mest á höfuðborgarsvæðinu

Fjölgun nýrra framkvæmda á milli talninga er drifin áfram af sveitarfélögum á höfuðborgarsvæðinu þar sem nýjum framkvæmdum fjölgaði um tæplega 24% á milli talninga. Á sama tíma og þeim fjölgaði um tæp 4% á landsbyggðinni. Í nágrenni höfuðborgarsvæðisins hófust framkvæmdir við um það bil jafn margar íbúðir á milli talninga eins og í september 2025.

Á höfuðborgarsvæðinu voru nýjar framkvæmdir langflestar í Reykjavíkurborg, þar sem bygging á 661 íbúð hófst á milli septembertalningar 2025 og marstalningar 2026. Af öðrum sveitarfélögum á svæðinu voru nýjar framkvæmdir flestar í Garðabæ, þar sem byrjað var að byggja 256 íbúðir, og í Hafnarfirði, þar sem þær voru 183 talsins. Á sama tíma hófust framkvæmdir við mun færri íbúðir í Kópavogi og í Mosfellsbæ.

Íbúðum í byggingu fjölgaði mest í Reykjavík

Flestar íbúðir í byggingu eru staðsettar á höfuðborgarsvæðinu, eða tæplega 66% allra íbúða í byggingu. Alls voru 4.596 íbúðir í byggingu á svæðinu í nýjustu marstalningu og hafði þeim fjölgað um 8% frá síðustu talningu, eða um 320 íbúðir. Fjölgunin skýrist að mestu leyti af þróuninni í Reykjavíkurborg, þar sem íbúðum í byggingu fjölgaði um 11% frá septembertalningu 2025. Annars staðar á höfuðborgarsvæðinu fjölgaði íbúðum í byggingu aðeins um 3% á milli talninga. Í nágrenni höfuðborgarsvæðisins stóð fjöldi íbúða í byggingu í stað á milli talninga, en annars staðar á landsbyggðinni fjölgaði þeim um 12% frá því í síðustu talningu.

Tæplega 38% allra íbúða í byggingu eru staðsettar í Reykjavíkurborg, eða 2.644 íbúðir. Annars staðar á höfuðborgarsvæðinu er uppbyggingin mest í Hafnarfirði og Garðabæ þar sem rúmlega 750 íbúðir eru í byggingu í hvoru sveitarfélaginu fyrir sig. Annars staðar á landinu er umfang íbúðauppbyggingar talsvert minna, enda er meirihluti landsmanna búsettur á höfuðborgarsvæðinu, eða tæp 64%.

Í nágrenni höfuðborgarsvæðisins eru flestar íbúðir í byggingu í Reykjanesbæ og í Sveitarfélaginu Árborg, eða í kring um 370 íbúðir í hvoru sveitarfélaginu fyrir sig. Annars staðar á landsbyggðinni ber mest á uppbyggingu á Akureyri, þar sem um 340 íbúðir eru í byggingu um þessar mundir.

Hægt er að horfa á upptöku af fundinum hér að neðan.

Marstalning 2026 sýnir merki um seiglu í byggingarmarkaðnum

HMS gaf út tilkynningu í mars 2024 um upphaf tveggja ára aðlögunartímabils vegna breytts verklags á staðfestingum á nothæfi brunahólfandi innihurða. Markmiðið með hinu nýja verklagi er að tryggja skilvirkari afgreiðslu og áreiðanlegri staðfestingar á nothæfi brunahólfandi innihurða, en þær gegna lykilhlutverki við að takmarka útbreiðslu elds í mannvirkjum.

Í september 2024 hélt HMS opinn fund í samstarfi við Danish Instutue of Fire and Security (DBI) og Samtökum iðnaðarins þar sem kynnt var fyrir fagaðilum hvaða kröfur og verklag gildir um brunahólfandi innihurðir. DBI er tilkynntur aðili (e. Notified Body) og sérhæfir sig í brunaprófunum en skv. íslenskum lögum um byggingarvörur er gerð krafa um svokallaðar gerðarprófanir til að staðfesta nothæfi þeirra. Einnig voru haldnir fleiri fundir með DBI þar sem kannað var hvort stofnunin gæti komið að málefnum hérlendis til að styðja við markaðinn varðandi brunaprófanir.

Þrátt fyrir tveggja ára aðlögunartíma hafa íslenskir framleiðendur ekki náð fullum undirbúningi fyrir gildistöku breytinganna. HMS mun því framlengja aðlögunartímann um sex mánuði eða til 1. október 2026 til að styðja við aðlögunina og tryggja að markaðurinn uppfylli lögbundnar kröfur. HMS áskilur sér þó rétt til að skoða sérstaklega mannvirki sem falla í hærri áhættuflokk með tilliti til brunavarna.  

Burður samstarfsvettvangur rannsókna og prófana – mikilvægt bakland við aðlögun framleiðenda

Í nóvember 2025 var Burður, samstarfsvettvangur um rannsóknir og prófanir, settur á fót en honum er ætlað að auka samstarf innan byggingargeirans og stuðla að betri mannvirkjum. Stofnun Burðar kemur í framhaldi af vegvísi um mótun rannsóknaumhverfis mannvirkjagerðar, en tvær aðgerða í honum snúa að því að auka aðgengi íslenskra byggingarvöruframleiðenda að faggiltum prófunum.

Þessi uppbygging tengist einnig framlengingu aðlögunartímans:

Það er ekki fyrirséð að boðið verði upp á brunaprófanir hér á landi á næstunni þar sem slíkur búnaður er ekki til staðar og uppbygging slíkra innviða mjög dýr.

Burður mun því styðja við íslenska hurðaframleiðendur við að senda hurðir í prófanir erlendis og eftir atvikum annast samskipti við tilkynntan aðila fyrir hönd hóps íslenskra framleiðenda.

Með framlengingu aðlögunartímans skapast svigrúm til að Burður geti tekið virkan þátt í þessu ferli og þannig stutt við innleiðinguna á breyttu verklagi.

Fyrirsjáanleiki og aðlögun að samhæfðum staðli

Framleiðendur hafa á síðustu vikum óskað eftir meiri fyrirsjáanleika varðandi tíðni brunaprófana ef til þess kæmi að samhæfður staðall fyrir brunahólfandi innihurðir tæki gildi og þar af leiðandi krafa um CE-merkingu slíkra hurða.

HMS mun gefa út leiðbeiningar um þetta á næstu dögum.

Framlengdur aðlögunartími vegna brunahólfandi innihurða

Húsnæðismarkaðurinn - Mánaðarskýrsla júlí 2019

Húsnæðismarkaðurinn - Mánaðarskýrsla júlí 2019

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Um 5 þúsund heimili eru án reykskynjara

Aðgerðir í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð

Marstalning 2026 sýnir merki um seiglu í byggingarmarkaðnum

Framlengdur aðlögunartími vegna brunahólfandi innihurða

Fleiri fréttir

Um 5 þúsund heimili eru án reykskynjara

Aðgerðir í Vegvísi að vistvænni mannvirkjagerð

Marstalning 2026 sýnir merki um seiglu í byggingarmarkaðnum

Framlengdur aðlögunartími vegna brunahólfandi innihurða