Aukna svartsýni má greina meðal byggingaraðila um stöðu íbúðauppbyggingar og horfur næstu missera, samkvæmt samráðsfundum sem HMS hefur átt með byggingaraðilum. Föstu starfsfólki í byggingariðnaði hefur fækkað og fleiri verktakar eru lausir til nýrra verkefna, en hagtölur benda þó til þess að nokkur seigla hafi verið í byggingargeiranum á síðasta ári og á fyrstu mánuðum þessa árs.

Rætt um verri stöðu á sam­ráðs­fundi

HMS heldur reglulega samráðsfundi með félagsmönnum Samtaka iðnaðarins í byggingargeiranum þar sem staðan á byggingarmarkaði er rædd. Síðasti fundur fór fram í aprílmánuði, en á honum kom fram að skýr merki væru um samdrátt í greininni. Samdrátturinn lýsi sér í fækkun launamanna á launaskrá og verri verkefnastöðu hjá verktökum.

Á fundinum komu einnig fram sjónarmið verktaka um að skipulagsyfirvöld hafi undanfarin ár beint verktökum í að byggja íbúðir sem væru ekki í samræmi við eftirspurn. Samkvæmt verktökum er það ein af ástæðum þess að illa gengur að selja nýjar íbúðir.

Mik­il seigla á bygg­ing­ar­mark­aðn­um á fyrsta árs­fjórð­ungi

Ekki mátti greina samdrátt í byggingargeiranum í hagtölum fyrir fyrstu tvo mánuði ársins. Í janúar og febrúar var velta í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð um 4% meiri að raunvirði en á sama tíma í fyrra.

Útlán banka til byggingargeirans hafa sömuleiðis aukist á sama tíma og sala á nýbyggingum hefur verið takmörkuð. Fjárhæð hreinna nýrra útlána banka til byggingarstarfsemi og mannvirkjagerðar á fyrsta ársfjórðungi þessa árs (35 milljarðar) var meira en tvöfalt hærri (155% aukning) að nafnvirði en á sama tíma í fyrra (13,7 milljarðar). Á mynd hér að neðan má sjá hrein ný útlán banka til byggingargeirans eftir mánuðum, en þar sést að lántaka í greininni hefur aukist töluvert frá miðju síðasta ári.

HMS hefur áður bent á mikla skuldsetningu byggingarfyrirtækja í mánaðarskýrslu fyrir febrúarmánuð. Sölutími fasteigna getur haft mikil áhrif á útistandandi lán banka til fyrirtækja í byggingarstarfsemi, þar sem hæg sala getur haft í för með sér meiri skuldir vegna uppsafnaðra áfallinna vaxta.

Fleiri vinnu­stund­ir en fleiri at­vinnu­laus­ir í bygg­ing­ar­geir­an­um

Yfir 18 þúsund einstaklingar störfuðu í byggingariðnaði í febrúar síðastliðnum og voru þeir 0,67% fleiri en í febrúar í fyrra. Erlendum starfsmönnum í greininni fjölgaði um 1% á tímabilinu, en fjölgunin nam 0,5% hjá starfsmönnum með íslenskan bakgrunn.

Vinnumarkaðsrannsókn Hagstofu gefur til kynna að vinnustundum í byggingarstarfsemi og mannvirkjagerð hafi fjölgað um 7,6% á milli ára árið 2025, sem bendir til aukinna umsvifa í greininni. Á sama tíma fækkaði vinnustundum lítillega í hagkerfinu í heild, eða um 0,1%.

Samkvæmt marsskýrslu Vinnumálastofnunar var þróun atvinnuleysis eftir atvinnugreinum nokkuð stöðug í nýliðnum marsmánuði. Byggingargeirinn er áfram meðal þeirra atvinnugreina þar sem atvinnulausir eru flestir, en þeim fjölgaði lítillega milli mánaða, úr 1.226 í febrúar í 1.251 í mars. Atvinnulausir í byggingariðnaði eru engu að síður fleiri í ár samanborið við í mars í fyrra þegar þeir voru 980 talsins og þannig hefur atvinnulausum fjölgað um 27% milli marsmánaða 2025 og 2026.

Gjald­þrot voru ekki mörg á fyrsta árs­fjórð­ungi, en vís­bend­ing­ar eru um erf­ið­leika

Fleiri fyrirtæki starfa í byggingariðnaði nú en á sama tíma í fyrra. Á fyrsta fjórðungi þessa árs voru 150 fyrirtæki nýskráð, þar af 44 í mars, á sama tíma og 87 fyrirtæki urðu gjaldþrota, þar af 15 í marsmánuði. 

Mun færri fyrirtæki urðu gjaldþrota í mars en í janúar þegar 38 fyrirtæki urðu gjaldþrota og febrúar þegar þau voru 34 talsins. Þó eru vísbendingar um að stærri fyrirtæki í byggingariðnaði séu í fjárhagserfiðleikum. Í frétt Vinnumálastofnunar kemur fram að þrjár tilkynningar um hópuppsagnir hafi borist í mars síðastliðnum, þar sem 90 starfsmönnum var sagt upp störfum. Flestir þeirra sem sagt var upp störfum störfuðu við mannvirkjagerð, alls 60 starfsmenn.