Hlutverk Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnunar er að vernda líf og heilsu manna, eignir og umhverfi með því að tryggja faglegan undirbúning mannvirkjagerðar og virkt eftirlit með gæðum, öryggi og heilnæmi. Að stuðla að stöðugleika á húsnæðismarkaði og tryggja almenningi aðgengi...

Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun

Skráðu þig á póstlista HMS og fáðu allar nýjustu fréttir sendar í pósthólfið þitt.

Póstlisti HMS

Fræðsla og forvarnir

Gögn og mælaborð

Brunavarnir

Burður

Byggingarreglugerð

Byggingarvörur

Fagaðilar í mannvirkjagerð

Fasteignaskrá

Húsnæðisáætlanir

Húsnæðisbætur og leigumál

Landeignaskrá

Lán til einstaklinga

Lán til lögaðila

Lífsferilsgreining (LCA)

Mannvirkjarannsóknasjóður - Askur

Mannvirkjaskrá

Markaðseftirlit

Rafmagnsöryggi

Rb-blöð

Skipulag

Stofnframlög

Umhverfismat

Þjónustuflokkar

Húsnæðisbætur

Lánavefur

Öryggi mannvirkja

Rafmagnsöryggisgátt

Sveitarfélagsgátt

Um HMS

Fréttir

Gjaldskrá HMS

Lög og reglugerðir

Umsóknir og eyðublöð

Útgefið efni

Vaxtatafla

Vísitala íbúðaverðs hækkaði um 1,06 prósent á milli mánaða í september og er það mesta mánaðarhækkun frá janúar

Árstaktur vísitölunnar hefur haldist stöðugur nálægt 2 prósentum í hverjum mánuði frá áramótum

Stóru viðskiptabankarnir spá allir áframhaldandi raunlækkun íbúðaverðs árið 2027

Vísitala íbúðaverðs mældist 114,8 stig í september og hækkaði um 1,06 prósent frá fyrri mánuði. Þetta er mesta hækkun vísitölunnar á milli mánaða frá því í janúar, en hún hafði hækkað um 0,09 prósent þrjá mánuði í röð frá júní til ágúst.

Þrátt fyrir meiri hækkun í september hefur verðþróun verið hófleg þegar horft er yfir lengra tímabil. Vísitalan hefur hækkað um 1,23 prósent síðustu þrjá mánuði og 0,88 prósent síðustu sex mánuði.

Tólf mánaða hækkun íbúðaverðs mælist nú 1,77 prósent, samanborið við 2,25 prósent í ágúst. Frá síðustu áramótum hefur tólf mánaða hækkun vísitölu íbúðaverðs verið stöðug og nálægt 2 prósentum.

Þar sem verðbólga mældist 5,9 prósent í september hefur íbúðaverð lækkað um tæplega 3,9 prósent að raunvirði á síðustu tólf mánuðum. Raunverð íbúða hefur þar með lækkað á ársgrundvelli í 14 mánuði samfellt.

Hækkun á höfuðborgarsvæðinu dró vísitöluna upp í september

Verðþróunin var ólík eftir landsvæðum í september. Á höfuðborgarsvæðinu hækkaði íbúðaverð um 1,42 prósent á milli mánaða. Þar hækkaði verð á sérbýli um 1,57 prósent og verð á fjölbýli um 1,36 prósent. Á landsbyggðinni stóð íbúðaverð hins vegar í stað á milli mánaða. Verð á sérbýli lækkaði um 0,60 prósent en verð á fjölbýli hækkaði um 1,45 prósent.

Vísitala | Gildi | Breyting á milli mánaða | 12 mánaða breyting

Vísitala íbúðaverðs fyrir september 2026

Bankarnir spá áframhaldandi raunverðslækkun

Nýjustu þjóðhagsspár stóru viðskiptabankanna þriggja gera allar ráð fyrir áframhaldandi lækkun raunverðs íbúða á þessu ári og árið 2027. Spárnar eru nokkuð samhljóma til skemmri tíma, þótt nokkur munur sé á umfangi lækkunarinnar. Arion banki spáir 2,9 prósenta lækkun raunverðs í ár og 3,1 prósenta lækkun árið 2027. Íslandsbanki gerir ráð fyrir 3,4 prósenta lækkun í ár og 1,6 prósenta lækkun árið 2027, en Landsbankinn 3,4 prósenta og 2,2 prósenta lækkun á sömu árum.

Meiri munur er á horfunum þegar lengra líður á spátímann. Íslandsbanki gerir ráð fyrir tiltölulega kröftugum viðsnúningi árið 2028, en Landsbankinn spáir hægari hækkun. Arion banki gerir hins vegar ráð fyrir lítils háttar raunverðslækkun áfram árið 2028 áður en verðþróun tekur við sér árið 2029.

Hagdeild HMS hefur útbúið nýjan póstlista fyrir alla sem vilja fylgjast með húsnæðismálum. Áskrifendur póstlistans munu fá helstu greiningar sendar til sín úr mánaðarskýrslum HMS, ásamt tilfallandi greiningum um fasteigna-, leigu-, lána- og byggingarmarkaðinn og auglýsingum um komandi viðburði.

Hægt er að skrá sig á póstlistann með því að smella á hnappinn hér fyrir neðan.

Vísitala íbúðaverðs hækkaði um 1,06 prósent á milli mánaða í september 2026

Rúmlega 7.500 nýir leigusamningar tóku gildi á þriðja ársfjórðungi

Nýskráðum leigusamningum hefur fækkað á milli ára

Hlutdeild óhagnaðardrifinna leigufélaga er að jafnaði mikil á þriðja ársfjórðungi vegna útleigu námsmannaíbúða

Tæplega 2 þúsund nýir leigusamningar tóku gildi í september 2026 samkvæmt upplýsingum úr leiguskrá HMS, á sama tíma og tæplega 1.500 samningar féllu úr gildi. Nýskráðum leigusamningum á þriðja ársfjórðungi fækkaði á milli ára, en stærstur hluti þeirra var um íbúðir á vegum óhagnaðardrifinna leigufélaga. Þar hefur áhrif að fjöldi nýrra leigusamninga um námsmannaíbúðir tóku gildi í ágúst. Þetta má lesa úr mælaborði um fjölda leigusamninga sem tóku gildi og féllu úr gildi eftir tegund leigusala.  

Leigusamningum á þriðja ársfjórðungi fækkaði á milli ára

Nýskráðir leigusamningar á þriðja ársfjórðungi voru rúmlega 7.500 talsins. Á sama tíma í fyrra tóku rúmlega 8 þúsund leigusamningar gildi í leiguskrá og því fækkaði nýskráðum samningum á þriðja ársfjórðungi um rúmlega 6% á milli ára.

Leigusamningum á fyrstu níu mánuðum ársins fækkaði jafnframt á milli ára. Það sem af er ári hafa um 17.100 samningar tekið gildi í leiguskrá, samanborið við 17.900 á sama tíma í fyrra. Nýjum leigusamningum á fyrstu þremur ársfjórðungum fækkaði því um 4,5% á milli ára

Óhagnaðardrifin leigufélög umsvifamikil á þriðja ársfjórðungi

Alla jafna er stærstur hluti nýrra leigusamninga á hverjum ársfjórðungi um íbúðir á vegum einstaklinga, eða að jafnaði rúmlega 40% samninga. Á þriðja ársfjórðungi hvers árs er hlutdeild einstaklingsleigusala aftur á móti að jafnaði í kring um 33% á meðan hlutdeild óhagnaðardrifinna leigufélaga er gjarnan talsvert hærri. Það skýrist af því að í ágúst á hverju ári taka yfirleitt gildi fjölmargir leigusamningar um námsmannaíbúðir, sem eru að meginstefnu til á vegum óhagnaðardrifinna leigufélaga.

Önnur leigufélög standa að jafnaði að baki um þriðjungi nýrra leigusamninga í hverjum mánuði, og sveitarfélög að jafnaði um 8% samninga. Á þriðja ársfjórðungi er hlutdeild annarra leigufélaga hins vegar yfirleitt um 19% og hlutdeild sveitarfélaga um 4%.

Nýskráðum leigusamningum fækkar á milli ára

Ný brunavarnaáætlun Slökkviliðs Langanesbyggðar hefur verið samþykkt og gildir í fimm ár

Brunavarnaáætlanir styrkja viðbúnað slökkviliða með því að tryggja að mönnun, búnaður, þjálfun og skipulag séu í samræmi við þær hættur sem fyrir hendi eru

Nú eru 71% slökkviliða með virka brunavarnaáætlun

Föstudaginn 18. september sl. var ný brunavarnaáætlun Slökkviliðs Langanesbyggðar samþykkt. Áætlunin var samþykkt af sveitarstjórn Langanesbyggðar og HMS. Brunavarnaáætlun er öflugt tæki til að skapa heildarsýn yfir starfsemi og ástand slökkviliðsins og hversu vel það er í stakk búið til að takast á við hættur á sínu starfssvæði til að vernda líf og eignir manna.

Þórarinn Jakob Þórarinsson slökkviliðsstjóri Langanesbyggðar sagði við þetta tækifæri:

,,Ég lýsi yfir ánægju minni með að brunavarnaáætlun Langanesbyggðar hafi verið samþykkt af sveitarfélaginu og Húsnæðis-, mannvirkja- og skipulagsstofnun (HMS). Með samþykkt hennar hefur verið stigið mikilvægt skref til að efla öryggi íbúa, vernda eignir og tryggja markviss viðbrögð við eldsvoðum og öðrum neyðartilvikum.

Fyrir sveitarfélag eins og Langanesbyggð, þar sem vegalengdir eru miklar og aðstæður geta verið krefjandi, er sérstaklega mikilvægt að fyrir liggi gild og vel unnin brunavarnaáætlun. Hún styrkir brunavarnir, bætir samhæfingu viðbragðsaðila og eykur öryggi samfélagsins í heild.

Jafnframt vil ég færa starfsfólki HMS sérstakar þakkir fyrir faglega aðkomu, leiðbeiningar og gott samstarf við gerð og yfirferð áætlunarinnar. Framlag þeirra hefur verið mikilvægt til að tryggja að áætlunin uppfylli þær kröfur sem gerðar eru til brunavarna og viðbragðsáætlana.

Samþykkt brunavarnaáætlunarinnar er því ánægjulegur áfangi og mikilvægt framfaraskref fyrir Langanesbyggð.

Gild brunavarnaáætlun er grundvallarforsenda öruggs og ábyrgs reksturs sveitarfélags eins og Langanesbyggðar. Hún stuðlar að vernd mannslífa, dregur úr eignatjóni, styrkir samhæfingu viðbragðsaðila og tryggir að sveitarfélagið uppfylli lögbundnar skyldur sínar. Fyrir dreifbýlt samfélag með miklar vegalengdir og takmarkaða viðbragðsgetu er mikilvægi slíkrar áætlunar enn meira. Með reglulegri endurskoðun og uppfærslu brunavarnaáætlunar getur Langanesbyggð aukið öryggi íbúa sinna og eflt viðnámsþrótt samfélagsins gagnvart vá og slysum“.

71 prósent slökkviliða með virka brunavarnaáætlun

Á þessu ári hafa einnig verið samþykktar brunavarnaáætlanir hjá Brunavörnum Suðurnesja, Brunavörnum Árnessýslu og Slökkviliði Múlaþings. Hlutfall slökkviliða landsins með virka brunavarnaáætlun er komið upp í 71 prósent og er markmiðið að 80 prósent slökkviliða séu með samþykkta brunavarnaáætlun fyrir árslok. Hlutfall landsmanna með virka brunavarnaáætlun er komið upp í 95 prósent og hefur aldrei verið hærra. Í byrjun árs 2026 voru um 90 prósent landsmanna með virka brunavarnaáætlun.

Að hafa samþykktar brunavarnaáætlanir er mikilvægt hagsmunamál fyrir íbúa landsins, þar sem þær lýsa viðbúnaði slökkviliða og eiga þar með að tryggja betra öryggi.

HMS óskar Slökkviliði Langanesbyggðar og íbúum sveitarfélagsins innilega til hamingju með nýja brunavarnaáætlun.

Ný brunavarnaáætlun Langanesbyggðar tekur gildi

Öryggisúttekt þarf að hafa farið fram með jákvæðri niðurstöðu og vottorð verið gefið út áður en heimilt er að taka mannvirki í notkun

Eigandi mannvirkis ber ábyrgð á að lögboðið eftirlit fari fram en byggingarstjóri óskar að jafnaði eftir öryggisúttekt fyrir hans hönd

Óheimilt er að taka mannvirki í notkun án öryggisúttektarvottorðs og getur það leitt til lokunar mannvirkis, sekta og annarra þvingunarúrræða

Forsenda þess að taka megi mannvirki í notkun er að öryggisúttekt hafi verið framkvæmd, niðurstöður hennar séu jákvæðar og vottorð gefið út sem staðfesti að mannvirkið uppfylli öryggis- og hollustukröfur laga og reglugerða.

Sá sem flytur inn í eða tekur mannvirki í notkun áður en öryggisúttekt hefur farið fram og tilskilið vottorð liggur fyrir brýtur gegn skýrum ákvæðum laga um mannvirki. Í slíkum tilvikum ber byggingarfulltrúum sveitarfélaga að bregðast við og hafa þeir yfir víðtækum stjórnsýslu- og þvingunarúrræðum að ráða sem geta haft alvarlegar fjárhagslegar og réttarfarslegar afleiðingar fyrir eigendur.

Hver ber ábyrgð á að óska eftir úttekt?

Eigandi mannvirkis ber ábyrgð á því að lögboðið eftirlit með byggingu þess fari fram. Það er þó á hendi byggingarstjóra að óska eftir öryggisúttekt fyrir hönd eiganda þegar mannvirki er tilbúið í slíka úttekt en eigandi getur einnig óskað eftir úttektinni.

Sinni hvorki byggingarstjóri né eigandi þessari skyldu getur byggingarfulltrúi boðað til úttektar.

Byggingarfulltrúi framkvæmir öryggisúttektina en auk hans og byggingarstjóra skal fulltrúi slökkviliðs einnig vera viðstaddur. Í vottorði öryggisúttektar skal m.a. koma fram með skýrum hætti hvaða mannvirki var tekið út, hvenær og hverjir voru viðstaddir. Í kjölfar jákvæðrar úttektar gefur byggingarfulltrúi út skýrslu og vottorð henni til staðfestingar, skráir gögnin í gagnagrunn HMS og notkun mannvirkis þá orðin heimil.

Hvað ef aðeins á að taka hluta mannvirkis í notkun?

Heimilt er að taka hluta mannvirkis í notkun í kjölfar jákvæðrar niðurstöðu öryggisúttektar fyrir þann hluta og útgáfu vottorðs henni til staðfestingar.

Í vottorði skal þá tilgreina með skýrum hætti til hvaða hluta mannvirkisins úttektin nær ásamt stöðu annarra hluta mannvirkisins.

Öryggisúttekt og lokaúttekt gegna ólíku hlutverki

Ítarlega er fjallað um kröfur til öryggis- og lokaúttekta í lögum um mannvirki, byggingarreglugerð og Viðauka II við byggingarreglugerð. Í stuttu máli má þó segja að:

Framkvæmd öryggisúttektar og útgáfa vottorðs henni til staðfestingar er grundvöllur þess að hefja megi notkun mannvirkis m.t.t. brunavarna, öryggis-, aðgengis- og hollustuhátta.

Framkvæmd lokaúttektar og útgáfa vottorðs henni til staðfestingar er endanleg staðfesting á því að mannvirkið teljist fullgert og í samræmi við lög, reglugerðir og samþykkta hönnun.

Lokaúttekt skal fara fram innan þriggja ára frá útgáfu öryggisúttektarvottorðs en úttektirnar mega þó fara fram samtímis.

Ef mannvirki er tekið í notkun án þess að öryggisúttekt hafi farið fram, niðurstaða hennar jákvæð og vottorð gefið út veita mannvirkjalögin byggingarfulltrúa skýra heimild til að stöðva notkunina tafarlaust og fyrirskipa lokun mannvirkisins.

Ef eigandi eða umráðamaður sinnir ekki fyrirmælum um lokun, er lögreglu skylt samkvæmt lögunum að veita byggingarfulltrúa aðstoð við að framfylgja aðgerðunum. 

Láti eigandi mannvirkis ekki segjast við stöðvun eða lokun, eða sinni hann ekki kröfu um að ljúka öryggisúttekt, fela mannvirkjalög byggingarfulltrúa frekari fjárhagsleg þvingunarúrræði:

Beiting stjórnvaldssekta:
Byggingarfulltrúi getur lagt á stjórnvaldssektir á einstakling eða lögaðila sem tekur mannvirki í notkun án þess að öryggisvottorð hafi verið gefið út.

Beiting dagsekta:
Byggingarfulltrúi getur ákveðið að beita dagsektum til að knýja eiganda til að bæta úr frávikum og ljúka öryggisúttekt.

Framkvæmd úrbóta á kostnað eiganda:
Heimilt er að láta vinna nauðsynlegar úrbætur eða stöðva starfsemi á kostnað eiganda.

Lögveð í eigninni:
Sveitarfélag eða ríkið á endurkröfu á eiganda vegna alls kostnaðar sem hlýst af úrbótum, og fylgir kröfunni trygging í formi lögveðs í mannvirkinu og lóðinni.

Umsóknarferli húsnæðisbóta færist yfir á Ísland.is

Markmið breytinganna er einfaldara og skýrara umsóknarferli

Mínar síður HMS verða áfram aðgengilegar um sinn

HMS hefur tekið fyrsta skrefið í að færa umsóknarferli húsnæðisbóta frá HMS yfir á Ísland.is. Nú er hægt að sækja um húsnæðisbætur á Ísland.is og í byrjun næsta árs er stefnt að því að allt umsóknarferlið verði komið þangað.

Á meðan verður áfram hægt að fara inn á Mínar síður HMS til að gera breytingar á umsókn eftir að hún hefur verið send inn, nálgast greiðsluyfirlit og stofna greiðsludreifingu. Þegar flutningi umsóknarferlisins lýkur verður núverandi kerfi á Mínum síðum HMS lagt niður.

Sótt er um húsnæðisbætur á Ísland.is

Nauðsynleg gögn þurfa að liggja fyrir áður en umsókn er send til HMS, svo sem upplýsingar um leigusamning, lögheimilisskráningu og skattframtal

Þegar umsókn hefur verið send til HMS er hún tekin til afgreiðslu í kjölfarið

Markmið breytinganna er að gera umsóknarferlið einfaldara, skýrara og notendavænna, og tryggja að umsókn berist til afgreiðslu hjá HMS þegar nauðsynlegar upplýsingar liggja fyrir.

Nú er því bæði hægt að sækja um húsnæðisbætur og skrá leigusamning hjá HMS í sama ferlinu á Ísland.is.

Nýtt umsóknarferli fyrir húsnæðisbætur á Ísland.is

Nýtt umsóknarferli fyrir húsnæðisbætur á Ísland.is

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Húsnæðisbætur á Ísland.is

Póstlisti HMS

Útgáfuáætlun

Fleiri fréttir

Vísitala íbúðaverðs hækkaði um 1,06 prósent á milli mánaða í september 2026

Nýskráðum leigusamningum fækkar á milli ára

Ný brunavarnaáætlun Langanesbyggðar tekur gildi

Hvenær má taka mannvirki í notkun?

Fleiri fréttir

Vísitala íbúðaverðs hækkaði um 1,06 prósent á milli mánaða í september 2026

Nýskráðum leigusamningum fækkar á milli ára

Ný brunavarnaáætlun Langanesbyggðar tekur gildi

Hvenær má taka mannvirki í notkun?