Nýir ís­lensk­ir sem­entsí­auk­ar

Orðið var æ algengara að blanda ýmiss konar íaukum í sement til að hafa áhrif á gæði, endingu og eiginleika sementsbundinna efna (t.d. steinsteypu og múr). Sementsíaukar gátu t.d. aukið langtímastyrk sementsefju, aukið þéttleika efjunnar og hentað vel til notkunar í massasteypum þar sem hitamyndun var lág. Notkun sementsíauka var m.a. gerð í sparnaðarskyni, því yfirleitt voru þetta efni sem voru mun ódýrari en sement þar sem þetta voru aukaafurðir sem urðu til í iðnaði, eins og t.d. við vinnslu kísiljárns, stáls og kola. Notkun á slíkum hliðarafurðum stuðlaði þannig að minni losun koltvíoxíðs (CO₂) út í andrúmsloftið.

Því voru íaukar á borð við kísilryk og flugösku gjarnan efst í huga við gerð umhverfisvænnar steinsteypu og bindiefna. Til dæmis setti Norcem „Standardsement FA“ sement á markað hérlendis árið 2012, en það sement innihélt 18% flugösku til að draga úr umhverfisfótspori sementsins. Þróun síðastliðinna ára var hins vegar sú að aðgengi að íaukum frá stóriðnaði varð mun erfiðara þar sem t.d. kolabrennsla og stálframleiðsla drógust saman í vestrænum heimi. Verðið á þessum efnum rauk einnig upp þar sem sementsiðnaðurinn leitaði örvæntingarfullur allra leiða til að draga úr umhverfisfótspori sínu.

Því var nauðsynlegt fyrir Íslendinga að leita nýrra leiða í sementsíaukum og, vegna jarðfræði landsins, gátu slík efni fundist í námum landsins. Helst voru það gosefni sem höfðu kólnað hratt undir jökli sem komu til greina, þar sem hröð storknun leiddi til myndlausrar kristalbyggingar, en myndlaus steinefni gátu frekar leysts upp við það háa pH sem myndaðist í sementsefju. Gosefni sem kólnaði hægt hafði frekar kristallaða örsmæðabyggingu og slík efni hentuðu því ekki sem íaukar.

Verkefnið var framhald af verkefni sem fékk styrk frá Aski árið 2021. Markmið verkefnisins var að nota upplýsingar um íslensku steinefnin sem kortlögð voru til að framleiða umhverfisvæna steinsteypu.